Nhật Bản Có Tân Thủ Tướng – Trung Cộng & Đài Loan Căng Thẳng Hơn Bao Giờ Hết

FUMIO KISHIDA: TÂN THỦ TƯỚNG NHẬT BẢN

Sau khi Thủ Tướng Yoshihide Suga rút lui không tái ứng cử, cựu Ngoại Trưởng Fumio Kishida, 64 tuổi, đã được bầu làm chủ tịch đảng Tự Do Dân Chủ (Liberal Democratic Party – LDP), và nghiễm nhiên trở thành tân Thủ Tướng của Nhật Bản.

Trong bài diễn văn nhậm chức hôm Thứ Hai 4 tháng 10, ông Fumio Kishida loan báo kế hoạch kinh tế trị giá 270 tỷ dollars (30 ngàn tỷ yen), bao gồm việc trợ cấp cho tất cả mọi người dân từ 18 tuổi trở lên, nhằm kích thích khả năng tiêu thụ của cá nhân và gia đình, giảm mức cách biệt về thu nhập, đồng thời đẩy mạnh sản xuất để khôi phục nền kinh tế đang bị suy thoái do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19.

Ông Kishida cũng nhấn mạnh rằng việc khống chế đại dịch là ưu tiên hàng đầu của chính phủ, và cho biết sẽ tổ chức tổng tuyển cử sớm, vào ngày 31 tháng 10 thay vì ngày 28 tháng 11, với mong muốn đảng LDP chính thức nhận được sự ủy nhiệm của dân chúng thêm một nhiệm kỳ Quốc Hội.

Tưởng cần nói thêm, từ sau Đệ Nhị Thế Chiến, đảng Tự Do Dân Chủ (viết tắt là đảng Tự Dân, được thành lập vào năm 1955 và có khuynh hướng bảo thủ) đã liên tục nắm quyền ở Nhật với vị trí gần như độc tôn, vì các đảng đối lập không thu hút được sự tín nhiệm đủ để giành vai trò lãnh đạo. Ông Fumio Kishida và hai vị tiền nhiệm đều là chủ tịch đảng LDP. Thủ Tướng Shinzo Abe là người cầm quyền lâu nhất (2006-2007, 2012-2020) trước khi từ chức vào tháng 9 năm 2020 vì lý do sức khỏe. Tiếp đó, Thủ Tướng Yoshihide Suga từ chức sau chưa đầy một năm cầm quyền, vì bị chỉ trích là thất bại trong việc đối phó đại dịch và vì đã tổ chức Thế Vận Hội Tokyo với quá nhiều hạn chế, bất chấp sự phản đối của dân chúng.

Tân Thủ Tướng Fumio Kishida sinh ngày 29 tháng 7 năm 1957 tại Hiroshima, tốt nghiệp Luật khoa tại Đại học Waseda năm 1982 và đắc cử vào Hạ Viện năm 1993. Từng được bổ nhiệm làm Ngoại Trưởng trong nội các Abeông Kishida không giữ chức vụ nào trong nội các Suga. Lần này ông ra tranh cử và được các đồng viện bầu làm chủ tịch đảng LDP, đánh bại ba đối thủ tại cuộc bỏ phiếu vòng một và thắng cựu Bộ Trưởng Quốc Phòng Taro Kono tại cuộc bỏ phiếu vòng hai hôm 29 tháng 9 với tỷ số 257/170.

Trong danh sách 20 thành viên tân nội các do Chánh Văn Phòng Hirokazu Matsuno công bố ngày 4 tháng 10, có tới 13 nhân vật chưa từng tham chính – thể hiện lời cam kết của tân Thủ Tướng Kishida là “mở đường cho những khuôn mặt mới” – thế nhưng người ta cũng nhận thấy các vị trí then chốt vẫn được dành cho những đồng minh của cựu Thủ Tướng Shinzo Abe và cựu Bộ Trưởng Tài Chánh Taro Aso.

Bản tin thông tấn AP và Reuters ghi nhận vài thí dụ cụ thể. Trước hết, cựu Bộ Trưởng Kinh Tế trong nội các Abe là ông Akira Amari được bổ nhiệm làm tổng bí thư đảng Tự Do Dân Chủ, đứng hàng thứ nhì trong cơ cấu điều hành đảng. Thứ đến, hai nhân vật của nội các Suga là Ngoại Trưởng Toshimitsu Motegi và Bộ Trưởng Quốc Phòng Nobuo Kishi (em trai của ông Abe) vẫn ở lại và giữ nguyên chức vụ. Mặt khác, người thay thế ông Taro Aso để đảm nhận vai trò Bộ Trưởng Tài Chánh là ông Shunichi Suzuki (em rể của ông Aso), cho thấy Thủ Tướng Fumio Kishida sẽ tiếp tục chính sách tài chánh dưới thời Thủ Tướng Shinzo Abe, mặc dù ông luôn luôn kêu gọi nước Nhật cần phải hướng tới “một nền kinh tế tư bản kiểu mới” bao gồm việc giảm mức cách biệt về thu nhập và tăng lợi tức cho các gia đình.

Ngoài ra, trong danh sách 20 thành viên tân nội các có 3 phụ nữ. Bà Seiko Noda, nữ Dân Biểu kỳ cựu và từng là đối thủ của ông Kishida, được bổ nhiệm làm Bộ Trưởng đặc trách về dân số và phát triển địa phương. Bà Noriko Horiuchi, cựu Thứ Trưởng của nội các Suga, được bổ nhiệm làm Bộ Trưởng đặc trách chương trình chích ngừa Covid-19, thay thế vai trò của ông Taro Kono. Người thứ ba là nữ Dân Biểu Karen Makishima, được bổ nhiệm làm Bộ Trưởng đặc trách cải cách hành chánh và kỹ thuật số.

Các hãng thông tấn cũng như cơ quan truyền thông quốc tế đều nhận định rằng tân Thủ Tướng Fumio Kishida nhậm chức giữa bối cảnh nước Nhật đang phải đương đầu với nhiều thách thức, từ các vấn đề đối nội như phục hồi kinh tế cùng lúc với chương trình chích ngừa và thử nghiệm để khống chế đại dịch Covid-19, cho đến những quan hệ ngoại giao bao gồm hoạt động liên kết về an ninh khu vực nhằm đối phó với mối đe dọa vũ khí nguyên tử của Bắc Hàn và chính sách bành trướng của Trung Cộng.

Bản tin đài BBC nhắc lại rằng đảng Tự Do Dân Chủ từ thời cựu Thủ Tướng Shinzo Abe đã có chủ trương mở rộng thế liên kết quốc tế cả về ngoại giao lẫn quân sự. Năm 2007 Nhật Bản đã cùng với Ấn Độ, Úc và Mỹ thành lập cơ chế Đối Thoại Bộ Tứ về an ninh vùng (Quadrilateral Security Dialogue – QUAD) để đối phó với Trung Cộng. Mới đây nhất, sau khi Úc ký hiệp ước AUKUS với Mỹ và Anh để chế tạo tàu ngầm nguyên tử, một số nhân vật chủ chốt trong đảng LDP như Bộ Trưởng Taro Kono còn ủng hộ ý kiến là Nhật Bản cũng nên có loại vũ khí này. Nhưng người ta cũng không quên sự kiện ông Kishida (nguyên Dân Biểu đại diện địa hạt 1 của Hiroshima) vốn phản đối ý kiến đó và tự nhận là người “có ý thức chống phát triển vũ khí nguyên tử sau khi chứng kiến những gì xảy ra ở thành phố quê hương tôi”.

Qua điện văn chúc mừng tân Thủ Tướng Fumio Kishida, Tổng Thống Hoa Kỳ Joe Biden mô tả quan hệ đồng minh Mỹ – Nhật là “nền tảng để duy trì sự ổn định và hòa bình trong vùng Á Châu Ấn Độ Dương”. Từ Seoul, Tổng Thống Moon Jae-in gửi thư chúc mừng và nhấn mạnh “Nam Hàn luôn luôn sẵn sàng hợp tác với Nhật Bản để tăng cường quan hệ giữa hai nước”. Cùng ngày 4 tháng 10, đài truyền hình quốc doanh CCTV của Trung Cộng cũng loan báo lời chúc mừng và nói thêm là Chủ Tịch nhà nước Tập Cận Bình “đặt hy vọng vào mối quan hệ hữu nghị và hợp tác” giữa hai chính phủ Bắc Kinh và Tokyo.

Trong khi đó, khi tiếp xúc với báo chí trong cuộc họp báo đầu tiên, tân Thủ Tướng Fumio Kishida phát biểu rằng Nhật Bản “sẽ tiếp tục các cuộc đối thoại” với chính quyền Trung Cộng, nhưng đồng thời bày tỏ “mối quan ngại về các hành động của Bắc Kinh muốn thay đổi hiện trạng tại vùng Biển Đông và biển Nam Trung Hoa”.

Đài BBC ghi nhận ông Kishida từng nhiều năm đảm nhận vai trò tổng thư ký Liên Minh Dân Biểu Hữu Nghị Nhật – Việt và được coi là một chính trị gia rất quan tâm và hiểu biết về tình hình chính trị tại Việt Nam. Hôm 29 tháng 9, ngay khi nghe tin về người sắp kế nhiệm làm Thủ Tướng Nhật, đại sứ cộng sản Việt Nam tại Tokyo là Đoàn Xuân Hưng đã nhắc đến vai trò này của ông Kishida, nói thêm “dù ai lên nắm quyền lãnh đạo ở Nhật thì quan hệ đối tác chiến lược sâu rộng giữa Việt Nam và Nhật Bản vẫn tiếp tục phát triển mạnh mẽ”.

Một ngày sau khi ông Fumio Kishida nhậm chức, cuộc thăm dò dư luận do nhật báo Mainichi thực hiện cho thấy tỷ lệ dân chúng Nhật ủng hộ vị tân Thủ Tướng chỉ có 49% – thấp hơn rất nhiều so với tỷ lệ ủng hộ 64% dành cho cựu Thủ Tướng Yoshihide Suga hồi năm 2020, lúc ông Suga mới bắt đầu cầm quyền.

Vẫn theo kết quả thăm dò hôm Thứ Ba 5 tháng 10 thì 40% dân chúng Nhật nói là họ không ủng hộ nhà lãnh đạo vừa được bầu làm chủ tịch đảng Tự Do Dân Chủ. Trong số những người này, 58% cho biết lý do đơn giản khiến họ không ủng hộ ông Kishida là vì họ “không tin chính phủ mới sẽ mang lại sự thay đổi nào cả”, và 20% cho biết các chính sách mà ông Kishida loan báo không hấp dẫn đối với họ.

Báo Mainichi cũng ghi nhận kết quả tương tự khi thăm dò ý kiến dân Nhật về thành phần nội các vừa được công bố: Chỉ có 21% trong số những người được phỏng vấn tỏ ra phấn khởi về các ông bà tân Bộ Trưởng, còn khoảng 50% cho rằng vẫn chỉ là “bình cũ rượu mới” mà thôi.

TRUNG CỘNG – ĐÀI LOAN CĂNG THẲNG HƠN BAO GIỜ HẾT

Bộ Trưởng Quốc Phòng Đài Loan Chiu Kuo-cheng (Khâu Quốc Chinh) hôm Thứ Tư 6 tháng 10 tuyên bố là tình trạng căng thẳng giữa đảo quốc này với Trung Hoa lục địa “đang ở mức tồi tệ nhất kể từ hơn 40 năm qua”, sau khi Trung Cộng cho 148 phi cơ quân sự bay gần sát không phận Đài Loan trong bốn ngày liên tiếp.

Trả lời câu hỏi của các Dân Biểu Quốc Hội về dự luật ngân sách quốc phòng $8.7 tỷ dollars, ông Chiu Kuo-cheng báo động rằng Trung Cộng “có đủ khả năng để mở một cuộc xâm lược toàn diện vào Đài Loan trước năm 2025”. Vị tướng hồi hưu đang chỉ huy Bộ Quốc Phòng cũng cảnh giác về nguy cơ bùng nổ chiến tranh nếu xảy ra một sự tính toán lầm lẫn về đường bay, mặc dù hai bên đều không có chủ ý.

Các phi cơ quân sự phát xuất từ Hoa Lục bắt đầu bay về phía Đài Loan từ hôm Thứ Sáu 1 tháng 10, tức ngày quốc khánh của Trung Cộng. Tuy chưa xâm nhập Vùng Nhận Dạng Phòng Không (Air Defense Identification Zone – ADIZ, cách bờ biển Đài Loan 12 hải lý), nhưng 25 chiến đấu cơ 18 J-16, Su-30, H-6 và Y-8 đã bay đến sát phía tây nam của ADIZ lúc ban ngày, và 13 chiến đấu cơ bay đến sát phía nam vào đêm Thứ Sáu. Liên tục trong ba ngày sau đó lại thêm hàng chục phi đội khác thực hiện các phi vụ như vậy.

Hành động leo thang khiêu khích trắng trợn này khiến Tổng Thống Thái Anh Văn phải lên tiếng: “Tôi muốn cảnh cáo chính quyền Bắc Kinh rằng họ phải biết tự chế để tránh xung đột xảy ra chỉ vì một tai nạn không có chủ ý”.

Nhật báo Wall Street Journal cho biết, nếu tính tất cả những vụ khiêu khích tương tự thì chỉ trong năm 2020 đã có tới 800 phi cơ quân sự của Trung Cộng bay đến gần không phận Đài Loan. Theo các nhà phân tích thời cuộc, đây là một cách để Trung Cộng nhắc nhở về chủ trương “không loại trừ khả năng dùng võ lực để thống nhất đất nước”, bởi vì Bắc Kinh vẫn luôn luôn coi Đài Loan chỉ là một tỉnh ly khai. Mặt khác, cũng có thể càng ngày Bắc Kinh càng lo ngại về viễn ảnh Đài Loan tuyên bố độc lập, nên muốn tìm cách ngăn cản Tổng Thống Thái Anh Văn đưa đất nước đi theo hướng này.

Giữa bối cảnh căng thẳng và đầy đe dọa như vậy, người ta không ngạc nhiên khi thấy vào đầu tuần này chính phủ Đài Loan chuyển qua Quốc Hội cứu xét dự luật ngân sách bổ sung cho Bộ Quốc Phòng, theo đó chi tiêu quân sự trong 5 năm tới sẽ tăng thêm 240 tỷ Đài tệ (8.7 tỷ dollars). Theo bản tin Reuters thì dự luật sẽ được thông qua vì đảng của bà Thái Anh Văn chiếm đa số tuyệt đối tại Quốc Hội. 64% số tiền trong dự luật ngân sách được dành cho Hải Quân để tăng cường hỏa tiễn và chiến hạm, bao gồm gần 30 tỷ Đài tệ (1.5 tỷ dollars) để chế tạo các loại hỏa tiễn Vạn Kiếm (Wan Chien), Hùng Phong (Hsiung Feng) cũng như cải tiến các loại hỏa tiễn IIE và Hùng Thăng (Hsiung Sheng) v.v…

Hôm Thứ Ba 5 tháng 10, một ngày trước khi Quốc Hội họp để cứu xét dự luật bổ sung ngân sách quốc phòng, Tổng Thống Thái Anh Văn đưa ra lời báo động là nếu đảo quốc Đài Loan rơi vào tay Bắc Kinh thì “cả châu Á sẽ đối diện với một hậu quả thảm khốc”. Qua bài viết trên tạp chí Foreign Affairs, bà nhấn mạnh rằng điều đó nếu xảy ra “có nghĩa là trong cuộc đối đầu hiện nay giữa các giá trị trên thế giới, độc tài đã thắng được dân chủ”, đồng thời bà khẳng định “Đài Loan sẽ chống trả bằng mọi cách nếu bị Trung Quốc tấn công”.

Tưởng cần nhắc lại, vào năm 1949 khi Mao Trạch Đông lên nắm quyền và thiết lập chế độ cộng sản tại Trung Hoa Lục Địa, Thống Chế Tưởng Giới Thạch cùng quân đội Quốc Dân Đảng đưa dân chúng ra đảo Đài Loan, thành lập Trung Hoa Dân Quốc.

Với diện tích 14,000 dặm vuông, dân số 23.5 triệu người, Đài Loan là một đảo quốc có hiến pháp riêng, và các nhà lãnh đạo được bầu theo thể chế dân chủ. Quân đội Đài Loan gồm khoảng 300,000 quân nhân hiện dịch và 3.6 triệu quân nhân trừ bị.

Tổng Thống Thái Anh Văn, 65 tuổi, lãnh đạo đảng Dân Chủ Tiến Bộ (Democratic Progressive Party – DPP), đắc cử nhiệm kỳ thứ nhất năm 2016, tái tranh cử và đắc cử nhiệm kỳ thứ nhì năm 2020.

Vì trở ngại do quyền phủ quyết của Trung Cộng tại Hội Đồng Bảo An nên Đài Loan không được gia nhập Liên Hiệp Quốc với tư cách quốc gia thành viên. Cho tới nay trên thế giới chỉ có 14 quốc gia và Tòa Thánh Vatican chính thức công nhận Đài Loan. Mặc dù Hoa Kỳ không thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức với Đài Loan, nhưng tại Washington và thủ đô của nhiều nước khác có đặt Văn Phòng Đại Diện Kinh Tế và Văn Hóa Đài Bắc. Năm 1979 Quốc Hội Hoa Kỳ thông qua đạo luật Taiwan Relations Act, theo đó Mỹ được quyền bán võ khí và cung cấp phương tiện tự vệ cho Đài Loan, kể cả việc huấn luyện quân sự.

Các hãng thông tấn và cơ quan truyền thông cập nhật tin tức tuần này cho thấy cộng đồng quốc tế có nhiều phản ứng khác nhau trước tình trạng căng thẳng càng lúc càng gia tăng giữa Trung Cộng và Đài Loan.

Trước hết là phản ứng từ phía tân chính phủ Nhật Bản, nước láng giềng đóng vai trò quan trọng trong khu vực Á Châu Thái Bình Dương. Đài BBC trích dẫn lời Ngoại Trưởng Toshimitsu Motegi trả lời báo chí rằng ông “hy vọng vấn đề sẽ được hai bên giải quyết một cách hòa bình thông qua các cuộc đàm phán trực tiếp”, và nói thêm: “Ngoài ra, thay vì chỉ quan sát tình hình, chúng tôi hy vọng sẽ theo dõi các tình huống khác nhau có thể xảy ra để cân nhắc về quyết định nào chúng tôi cần phải lựa chọn, cũng như những sự chuẩn bị nào mà chúng tôi cần phải thực hiện”.

Theo giới phân tích, lời phát biểu này của Ngoại Trưởng Nhật Bản đánh dấu quan điểm khác biệt hoàn toàn của nội các mới của Thủ Tướng Kishida so với nội các cũ của Thủ Tướng Suga, báo hiệu một lập trường quyết liệt trước thái độ khiêu khích và hành động lấn lướt của Bắc Kinh, đồng thời cũng nhằm thu hút sự chú ý của quốc tế về vấn đề Đài Loan, và gián tiếp gây áp lực đối với Trung Cộng bằng cách đề cập đến khả năng can thiệp của Nhật Bản,

Tân Thủ Tướng Fumio Kishida trước đó cho báo chí biết là ông đã nói chuyện với Tổng Thống Hoa Kỳ Joe Biden khoảng 20 phút và hai bên cùng tái xác nhận sự hợp tác để duy trì an ninh trong khu vực. Ông nói: “Chúng tôi khẳng định sức mạnh của liên minh Mỹ – Nhật, cũng như cam kết hợp tác để hiện thực hóa một khu vực Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương tự do, cởi mở”. Tuy không trực tiếp đề cập đến Đài Loan nhưng ông Kishida nói thêm: “Chúng tôi cũng khẳng định sẽ hợp tác chặt chẽ để giải quyết những thách thức mà khu vực này phải đối diện, liên quan đến Trung Quốc và Bắc Hàn”, đồng thời cho biết ông “đã nhận được một thông điệp mạnh mẽ” về lời cam kết của Hoa Kỳ trong việc bảo vệ quần đảo đang tranh chấp chủ quyền ở Biển Hoa Đông, nơi Nhật Bản gọi là quần đảo Senkaku và Trung Cộng gọi là Điếu Ngư.

Tại Hoa Thịnh Đốn, khi tiếp xúc với báo chí hôm Thứ Ba 5 tháng 10, Tổng Thống Joe Biden cho biết ông đã nói chuyện điện thoại với Chủ Tịch nhà nước Trung Cộng và hai bên đã đồng ý tiếp tục tuân thủ “thỏa ước về Đài Loan”. Ông Biden nói thêm: “Chúng tôi đã nói rõ là theo tôi nghĩ, ông Tập Cận Bình không nên làm điều gì khác ngoài chuyện tuân thủ thỏa ước”.

Giới truyền thông ghi nhận rằng theo tinh thần thỏa ước này, chính phủ Mỹ tôn trọng chính sách “một nước Trung Hoa”, nghĩa là không công nhận Đài Loan về mặt ngoại giao quốc tế, nhưng vẫn duy trì một mối quan hệ “gần gũi mặc dù không chính thức” với đảo quốc này, dựa trên kỳ vọng rằng tương lai của Đài Loan sẽ được xác định bằng các giải pháp hòa bình. Ngoài ra đạo luật Taiwan Relations Act năm 1979 cũng cho phép Mỹ bán vũ khí và giúp Đài Loan tự bảo vệ.

Bộ Ngoại Giao Đài Loan cho biết họ đã liên lạc với Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ về lời phát biểu của Tổng Thống Biden và được trấn an rằng “chính sách của Hoa Kỳ đối với Đài Loan không thay đổi”, Hoa Kỳ vẫn tiếp tục thực hiện “sự cam kết vững chắc” để giúp Đài Loan duy trì khả năng phòng thủ.

Về phía Âu Châu, hôm Thứ Tư 6 tháng 10, đúng vào dịp Đài Loan chuẩn bị mừng ngày quốc khánh 10/10, các bản tin thông tấn cho biết chuyến bay từ Paris chở theo một phái đoàn gồm bốn Thượng Nghị Sĩ của Quốc Hội Pháp do cựu Bộ Trưởng Quốc Phòng Alain Richard dẫn đầu, đã đáp xuống phi trường Đài Bắc, khởi đầu chuyến công du kéo dài năm ngày.

Chính phủ Đài Loan hoan nghênh các nhà lập pháp của Pháp đã thực hiện chuyến đi này bất chấp áp lực từ phía Bắc Kinh. Tổng Thống Thái Anh Văn gửi tin nhắn trên mạng xã hội nói rằng bà “rất mong mỏi gặp phái đoàn nghị sĩ để thúc đẩy mối quan hệ song phương giữa Pháp và Đài Loan”.

Thông tín viên Adrien Simorre của Đài Phát Thanh Quốc Tế Pháp (RFI) nhắc lại rằng hồi đầu năm nay, Đại Sứ Trung Cộng tại Paris đã gửi thư cho Thượng Nghị Sĩ Alain Richard để yêu cầu ông “xét lại dự định đi Đài Loan vào dịp đầu tháng 10”,“chuyến đi như vậy chẳng những làm thiệt hại cho quyền lợi của Trung Quốc và quan hệ giữa hai nước, mà còn phương hại cả đến quyền lợi và uy tín của nước Pháp”. Lá thư này được coi như “một lời đe dọa chưa từng thấy”, bởi từ hơn 40 năm nay, gần như năm nào các nghị sĩ Pháp cũng đều thực hiện chuyến viếng thăm Đài Loan.

Phố Nhỏ Online tổng hợp từ các nguồn: AP, Reuters, NPR, BBC, RFI, Japan Times, Wall Street Journal ngày 7/10/2021

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*