Kết Quả Kiểm Kê Dân Số Hoa Kỳ 2020 Có Những Điểm Nào Đáng Chú Ý ?

Chiếu theo Hiến Pháp quy định phải kiểm kê dân số mỗi 10 năm một lần, cuộc Kiểm Kê Dân Số lần thứ 24 đã do Cục Thống Kê Dân Số thuộc Bộ Thương Mại Hoa Kỳ (U.S. Census Bureau) khởi sự hồi đầu tháng 4 năm 2020, và những kết quả sơ khởi vừa được công bố tuần rồi, vào ngày Thứ Hai 26 tháng 4, 2021.

Kết quả thống kê dân số 2020 được sử dụng cho ba mục đích.

– Mục đích thứ nhất (Reapportionment) là dựa vào số cư dân hiện tại để tái phân phối số ghế Dân Biểu dành cho mỗi tiểu bang tại Hạ Viện Hoa Kỳ trong các cuộc bầu cử từ 2022 đến 2030 (và từ đó quyết định số đại biểu Cử Tri Đoàn). Điều này có nghĩa là khi Quốc Hội khai diễn khóa thứ 118 vào đầu năm 2023, vì dân số các tiểu bang thay đổi nên thành phần Dân Biểu tại Hạ Viện sẽ khác với thành phần hiện nay.

– Mục đích thứ hai (Redistricting) là để mỗi tiểu bang ấn định lại ranh giới cho các địa hạt bỏ phiếu bầu Dân Biểu vào Quốc Hội liên bang, bầu đại biểu vào Nghị Viện tiểu bang, và ranh giới của các khu học chính. Cục Thống Kê Dân Số cho biết trước ngày 16 tháng 8 năm nay sẽ bắt đầu gửi những dữ liệu để tái lập ranh giới, và toàn bộ dữ liệu cùng với tài liệu hướng dẫn sẽ được cung cấp đầy đủ trước ngày 30 tháng 9 để các tiểu bang kịp thời chuẩn bị cho cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2022.

– Mục đích thứ ba (Federal funding distribution) là để chính phủ phân phối số tiền hơn 675 tỷ dollars hàng năm của ngân sách liên bang cho các địa phương chi dùng vào việc tu bổ cầu đường, trường học, bệnh viện v.v…

Đại dịch Covid-19 đã khiến cho cuộc kiểm kê dân số lần này gặp rất nhiều khó khăn và kết quả phải công bố trễ hơn dự tính. Việc kiểm kê bắt đầu từ ngày 1 tháng 4, kết thúc ngày 16 tháng 10 năm 2020, và đây là lần đầu tiên dữ liệu được thu thập bằng cả ba hình thức (trả lời bản câu hỏi in sẵn gửi đến từng nhà, trả lời qua điện thoại, trả lời trên mạng).

Hôm 26/4/2021, Bộ Trưởng Thương Mại Gina Raimondo tuyên bố: “Người dân Mỹ xứng đáng được tri ân về sự đáp ứng tích cực đối với cuộc Kiểm Kê Dân Số 2020. Tôi xin cảm ơn đội ngũ nhân viên Cục Thống Kê Dân Số, họ đã vượt qua những thách thức chưa từng có để thu thập và cung cấp những dữ liệu đáng tin cậy, sẽ được dùng để quyết định chính sách quốc gia trong nhiều năm tới”.

Tiếp lời bà Bộ Trưởng, ông Giám Đốc Ron Jarmin phát biểu: “Hôm nay, chúng tôi rất hãnh diện công bố những kết quả sơ khởi của U.S. Census 2020. Đây là lần đầu tiên, trong cùng một ngày, Cục Thống Kê Dân Số công bố kết quả thống kê dân số và luôn cả bảng chỉ số phẩm chất của dữ liệu trước công chúng. Chúng tôi tin tưởng rằng những kết quả ngày hôm nay đáp ứng các tiêu chuẩn cao nhất về phẩm chất dữ liệu”.

CÁC KẾT QUẢ SƠ KHỞI CHO THẤY NHỮNG GÌ?

– Trước hết, tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2020, dân số toàn quốc Hoa Kỳ đã vượt quá 331 triệu, cụ thể là 331,449,281 người. Con số này bao gồm tất cả những người đang cư trú tại 50 tiểu bang, thủ đô Washington D.C. và vùng lãnh thổ Puerto Rico.

– Từ 308,745,538 người theo kết quả kiểm kê năm 2010, dân số nước Mỹ trong 10 năm vừa qua đã tăng thêm 22,703,743 người, tỷ lệ tăng là 7.4%.

– Mức tuổi trung bình của người dân Mỹ được ước lượng là 38.5 tuổi.

– Tiểu bang đông dân nhất vẫn là California (năm 2010 có 37,253,956 người, năm nay có 39,538,223 người, tăng hơn 2 triệu người, tỷ lệ tăng 6.13%).

– Tiểu bang ít dân nhất vẫn là Wyoming (năm 2010 có 563,626 người, năm nay có 576,851 người, tăng hơn 13 ngàn người, tỷ lệ tăng 2.35%).

– Tiểu bang có dân số tăng nhiều nhất kể từ cuộc kiểm kê năm 2010 là Texas, từ 25,145,561 thành 29,145,505, tức tăng gần 4 triệu (cụ thể là 3,999,944 người, tỷ lệ tăng 15.91%).

– Tiểu bang có dân số tăng mau nhất kể từ cuộc kiểm kê năm 2010 là Utah, từ 2,763,885 thành 3,271,616, tức tăng hơn nửa triệu (cụ thể là 507,731 người, tỷ lệ tăng 18.4%).

– Dân số của Puerto Rico là 3,285,874 người, giảm từ 3,725,789 hồi năm 2010, tức giảm 439,915 người, tỷ lệ giảm 11.8%. Cũng nên nhắc lại, dân số của Puerto Rico và thủ đô Washington D.C. tuy được ghi nhận trong thống kê dân số nhưng không được dùng vào mục đích phân phối, vì cho tới nay cả hai nơi chưa có ghế Dân Biểu nào trong Quốc Hội.

PHÂN PHỐI LẠI SỐ DÂN BIỂU Ở 13 TIỂU BANG

Đồng thời với việc công bố các dữ liệu trên đây, Bộ Trưởng Raimondo gửi đến Tổng Thống Biden kết quả thống kê dân số đã được dùng để phân phối 435 ghế Dân Biểu tại Hạ Viện Hoa Kỳ cho 50 tiểu bang.

Về cơ sở phân phối, chiếu đạo luật về kiểm kê dân số (Title 13), Bộ Thương Mại áp dụng công thức do Quốc Hội quy định, dùng số cư dân tại 50 tiểu bang cộng với số nhân viên quân sự và dân sự liên bang (cùng gia đình họ) đang cư trú ở nước ngoài, tính theo tiểu bang nhà của họ.

Tưởng cần nhắc lại, hồi năm 1790 khi thực hiện cuộc kiểm kê dân số đầu tiên, mỗi Dân Biểu tại Hạ Viện Hoa Kỳ chỉ đại diện cho khoảng 34,000 người dân. Nhưng với sự phát triển cơ chế liên bang, số ghế Hạ Viện trong những năm sau đó đã dần dà tăng gấp bốn lần (từ 105 lên 435 ghế), và hiện nay mỗi Dân Biểu đại diện cho khoảng 761,169 người dân. Chính vì con số 435 không thay đổi, nên số ghế mà một tiểu bang nào bị mất đi sẽ là số ghế mà một tiểu bang khác được tăng thêm.

Kết quả tái phân phối ghế tại Hạ Viện dựa trên Kiểm Kê Dân Số 2020 đưa tới những thay đổi như sau:

– Với dân số tăng thêm gần 4 triệu người trong 10 năm qua, tiểu bang Texas sẽ có thêm 2 ghế Dân Biểu.

– Năm tiểu bang cũng nhờ dân số tăng nhiều nên có thêm mỗi tiểu bang 1 ghế Dân Biểu, là Colorado, Florida, Montana, North Carolina, Oregon.

– Bảy tiểu bang mà dân số không tăng bao nhiêu sẽ mất đi mỗi tiểu bang 1 ghế Dân Biểu, là California, Illinois, Michigan, New York, Ohio, Pennsylvania, West Virginia.

– Số ghế của các tiểu bang còn lại không thay đổi.

Nhìn vào bản đồ nước Mỹ và căn cứ vào kết quả tái phân phối nêu trên, các nhà xã hội học cũng như giới quan sát thời cuộc đưa ra một số ghi nhận được những bản tin thông tấn trích dẫn như sau:

Trước hết, dân số Hoa Kỳ trong 10 năm qua (2010-2010) chỉ tăng 7.4%, thấp hơn mức tăng của 10 năm trước đó (9.7%), và là mức tăng dân số thấp hàng thứ nhì trong lịch sử, chỉ nhỉnh hơn mức thấp nhất hồi thập niên 1930 (7.3%). Cả hai giai đoạn dân số tăng quá chậm này đều được giải thích là do kinh tế suy thoái, khiến cho giới trẻ e ngại tương lai bấp bênh nên tạm hoãn việc lập gia đình và sanh con.

Nhận xét kế tiếp là trong 80 năm qua đa số dân Mỹ có khuynh hướng di chuyển từ miền Bắc xuống miền Nam và từ miền Đông qua miền Tây. Thống kê dân số 2020 cho thấy khuynh hướng này vẫn tiếp tục, nên dân số các tiểu bang miền Nam tăng tới 10.2%, dân số các tiểu bang miền Tây tăng tới 9.2%, trong khi mức tăng ở miền Tây Bắc chỉ có 4.1% và ở miền Trung Tây chỉ có 3.1%.

Thêm vài điểm đặc biệt cần ghi nhận: Tiểu bang Texas đón nhận rất nhiều cư dân trong 20 năm liên tiếp (mỗi 10 năm đều có trên dưới 4 triệu cư dân mới), nhờ đó kỳ này đã lấy thêm được 2 ghế Dân Biểu, trong khi California tuy cũng đón nhận thêm cư dân và vẫn là tiểu bang đông dân nhất nước Mỹ, nhưng số cư dân tăng không bằng 10 năm trước (từ 3,382,308 xuống còn 2,284,267), vì vậy lần đầu tiên bị mất 1 ghế Dân Biểu.

Từ những thay đổi về dân số đưa tới sự tái phân phối số ghế Dân Biểu Hạ Viện cho mỗi tiểu bang và làm thay đổi cấu trúc chính trị của Quốc Hội Hoa Kỳ, giới quan sát thời cuộc đoán trước những trận “khẩu chiến” gay gắt sẽ xảy ra, liên quan đến việc phân định lại ranh giới cho các địa hạt bầu cử. Hệ quả gần nhất là cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2022.

Nói chung, kết quả Kiểm Kê Dân Số 2020 đang mang lại lợi thế cho đảng Cộng Hòa ở Texas, Florida, North Carolina, Montana, là những tiểu bang nghiêng về Cộng Hòa, do đó các nhà lập pháp tại địa phương sẽ phải tính toán rất kỹ để có thể khai thác lợi thế này trong cuộc bầu cử 2022 mà không làm phương hại đến các cuộc bầu cử kế tiếp (2024, 2026, 2028 và 2030). Tại sao như vậy? Câu trả lời là vì đảng Cộng Hòa cần lưu ý đến khối cư dân mới di chuyển về những tiểu bang nói trên trong mấy năm gần đây, đa số là giới trẻ cùng nhiều người da đen và da màu (gốc Hispanic), và các thành phần này lại thường bỏ phiếu cho đảng Dân Chủ – như vừa được chứng minh qua cuộc bầu cử Tổng Thống năm 2020.

DÂN MỸ ĐANG CÓ CHIỀU HƯỚNG LÃO HÓA?

Trở lại với tình hình dân số Hoa Kỳ, một phúc trình của Cơ Quan Phòng Chống Dịch Bệnh (CDC) vừa được phổ biến hôm Thứ Tư 5 tháng 5, cho thấy mức sanh sản của phụ nữ năm 2020 rất thấp, giảm với tỷ lệ 4%, và đây là mức giảm lớn nhất trong 5 thập niên vừa qua. Cả năm 2020 chỉ có 3.6 triệu em bé ra đời, ít hơn 150,000 so với năm 2019 – và quá ít so với kỷ lục 4.3 triệu em bé ra đời hồi năm 2007.

Phúc trình ghi rõ là phụ nữ Mỹ thuộc mọi chủng tộc, mọi lứa tuổi đều có khuynh hướng hạn chế sanh con, và đây là một dấu hiệu đáng quan tâm, theo lời ông Brady Hamilton của Cơ Quan CDC. Cụ thể, mức sanh sản giảm 8% ở phụ nữ gốc Á, giảm 3% ở phụ nữ gốc Hispanic, giảm 4% ở phụ nữ da trắng và da đen, giảm 6% ở phụ nữ gốc da đỏ. Về độ tuổi, mức sanh sản giảm 8% ở phụ nữ từ 15 tới 19 tuổi, giảm 6% ở phụ nữ từ 20 tới 24 tuổi, giảm 4% ở phụ nữ từ 30 tới 34 tuổi, giảm 2% ở cả hai thành phần phụ nữ từ 35 tới 39 tuổi và từ 40 tới 44 tuổi.

Ông Hamilton lưu ý rằng rất nhiều em bé ra đời năm 2020 đã nằm trong bụng mẹ từ năm 2019, trước khi đại dịch Covid-19 bùng phát, do đó không thể nào chỉ đổ lỗi cho mối lo sợ đại dịch và kinh tế suy thoái khiến các bậc cha mẹ ngại sanh con.

Song song với kết quả Kiểm Kê Dân Số 2020 cho thấy 10 năm vừa qua dân số Mỹ tăng quá chậm (7.4%), tỷ lệ sanh sản của phụ nữ Mỹ đang giảm 4% cũng là một yếu tố mà giới lãnh đạo cần quan tâm tìm biện pháp chấn chỉnh để không gây trở ngại cho đà phát triển của đất nước. Các nhà xã hội học nhắc nhở rằng Hoa Kỳ vốn được coi là một trong vài cường quốc có mức sanh sản đủ cao để bảo đảm các thế hệ nối tiếp nhau xây dựng đất nước. Câu hỏi đặt ra là liệu Hoa Kỳ có duy trì được ưu điểm đó trong thế kỷ 21 hay không.

Phố Nhỏ Online tổng hợp từ các nguồn: AP, Reuters, USA Today, Business Insider, The Hill, www.census.gov ngày 6/5/2021

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*