Vụ Bắn Giết Vì Hận Thù Chủng Tộc Ở Buffalo Làm Rúng Động Dư Luận Nước Mỹ

Các hãng thông tấn và cơ quan truyền thông Hoa Kỳ suốt tuần này vẫn đang theo dõi những diễn biến sau vụ bắn giết kinh hoàng hôm Thứ Bảy 14 tháng 5 ở thành phố Buffalo (phía bắc tiểu bang New York) khiến 10 người thiệt mạng và 3 người bị thương. Tất cả 10 nạn nhân bị bắn chết đều là người Mỹ da đen. Cuộc điều tra sơ khởi cho thấy hung thủ đã chuẩn bị kỹ lưỡng và chọn lựa mục tiêu tấn công để “giết càng nhiều người da đen càng tốt”. Cảnh sát nói rằng nếu không bị bắt thì có thể hung thủ sẽ còn tiếp tục hành động sát nhân ở những nơi khác nữa.

Vụ thảm sát xảy ra vào khoảng 2:30 giờ chiều Thứ Bảy. Payton Gendron, 18 tuổi, đã lái xe hơn 200 miles từ thị trấn Conklin đến thành phố Buffalo (cách New York City 373 miles về hướng bắc). Y mặc áo giáp chống đạn, sử dụng một súng trường bán tự động hiệu Bushmaster XM-15, gắn video camera trên nón bảo hiểm để quay phim vụ bắn giết và đưa trực tiếp lên mạng xã hội Twitch.

Tại bãi đậu xe của siêu thị Tops Friendly Markets trên đường Jefferson Avenue, Payton Gendron bắt đầu nổ súng khiến một nhân viên siêu thị bị thương, sau đó đi vào trong chợ. Ông Aaron Salter, cựu Cảnh sát viên và là nhân viên an ninh siêu thị, đã lập tức can thiệp và bắn trúng Gendron, nhưng viên đạn bị áo giáp cản lại. Y bắn chết ông Salter rồi xả súng bắn những người có mặt – hầu hết đều là da đen, cũng như đa số (78%) cư dân vùng này. Một số người kịp thời chạy thoát ra ngoài. Sau đó khi Cảnh Sát tới nơi, Gendron buông súng đầu hàng.

Mười nạn nhân bị bắn chết là bà Roberta A. Drury (32 tuổi), ông Margus D. Morrison (52 tuổi), ông Andre Mackneil (53 tuổi), ông Aaron Salter (55 tuổi), bà Geraldine Talley (62 tuổi), bà Celestine Chaney (65 tuổi), ông Heyward Patterson (67 tuổi), bà Katherine Massey (72 tuổi), bà Pearl Young (77 tuổi) và bà Ruth Whitfield (86 tuổi).

Ba người trúng đạn bị thương được đưa vào bệnh viện điều trị là anh Zaire Goodman (20 tuổi), bà Jennifer Warrington (50 tuổi), ông Christopher Braden (55 tuổi). Hai người đã được xuất viện về nhà. Bà Warrington và ông Braden là người Mỹ da trắng. Anh Goodman là nhân viên siêu thị bị bắn trúng cổ, may mắn không ảnh hưởng đến tính mạng.

Tất cả 13 người nói trên đều là cư dân tiểu bang New York, cư ngụ ở thành phố Buffalo hoặc các thành phố lân cận. Họ đang làm việc hoặc mua sắm trong chợ Tops thì xảy ra vụ bắn giết.

Ngày hôm sau, Chủ Nhật 15 tháng 5, thân nhân của các nạn nhân tụ tập ở nhà thờ True Bethel Baptist Church, cách chợ Tops 5 phút lái xe. Theo lời mục sư Darius Pridgen nói với tín hữu, rõ ràng đây là hành động sát nhân của “một kẻ kỳ thị chủng tộc, theo chủ thuyết da trắng thượng đẳng”, bởi vì “y đã lên mạng để tìm theo zip code và chọn lựa khu vực có nhiều cư dân người Mỹ da đen tập trung đông nhất”.

“THUYẾT THAY THẾ”

Ngay chiều tối Thứ Bảy 14 tháng 5, nghi phạm Payton Gendron đã bị đưa ra trước tòa án thành phố Buffalo để nghe án lệnh truy tố về tội sát nhân cấp 1. Sau khi ông Brian Parker là luật sư công (public defender, do tòa chỉ định) cho biết bị can khai không nhận tội (not guilty), Chánh án Craig Hannah quyết định không cho đóng tiền tại ngoại, do đó Gendron bị tạm giam để chờ phiên xử đầu tiên vào ngày Thứ Năm 19 tháng 5.

Bộ Trưởng Tư Pháp Merrick Garland phổ biến thông cáo cho biết vụ thảm sát này sẽ được điều tra theo tiêu chuẩn về “tội ác do hận thù chủng tộc” (hate crime) và “hành vi tấn công với động cơ kỳ thị chủng tộc” (racially-motivated attack).

Theo hồ sơ của Cơ Quan FBI và Cảnh Sát Buffalo, nghi phạm Payton S. Gendron, 18 tuổi, bị thúc đẩy bởi tư tưởng cực đoan của những người theo chủ thuyết da trắng thượng đẳng, đã phổ biến trên mạng xã hội một “bản tuyên ngôn” hơn 180 trang để quảng bá thuyết âm mưu mệnh danh là “thuyết thay thế” (great replacement theory), cho rằng những chuyển biến trong xã hội Hoa Kỳ nhiều thập niên vừa qua đưa tới nguy cơ là người Mỹ da trắng đang bị thay thế bởi người da màu – bao gồm người da đen hoặc da nâu đến từ Phi Châu, Á Châu và Châu Mỹ La Tinh.

“Thuyết thay thế” được một số chính trị gia có khuynh hướng cực hữu và bình luận gia trên hệ thống truyền thông khai thác để vận động dân chúng phản đối việc mở rộng chính sách nhập cư, đòi hỏi chính phủ phải giữ ưu tiên về công ăn việc làm và vị thế xã hội cho thành phần Mỹ da trắng.

Hồi tháng 8 năm 2017 “thuyết thay thế” được nhắc tới trong cuộc biểu tình “Unite the Right” ở Charlottesville (Virginia) nhằm phản đối ý định giật đổ pho tượng Tướng Robert E. Lee. Những người theo chủ thuyết da trắng thượng đẳng vừa rước đuốc tuần hành vừa hô vang “Bọn Do Thái sẽ không thay thế chúng ta”, và một thanh niên da trắng (James Fields Jr.) lái xe tông vào đoàn người da đen cũng đang biểu tình chống kỳ thị chủng tộc, khiến một phụ nữ (Heather Heyer) thiệt mạng.

Liên quan đến hung thủ Payton Gendron, bản tuyên ngôn 180 trang về “thuyết thay thế” chỉ là một phần trong số 589 trang tài liệu bao gồm những gì y đã chia xẻ trên mạng xã hội Discord từ khoảng tháng 11 năm ngoái dưới hình thức nhật ký mạng (online diaries). Qua đó, Gendron kể lại rằng hồi tháng 3 năm nay y đã lái xe đi tới thành phố Buffalo để nghiên cứu địa thế cho kế hoạch bắn giết người da đen, mà mục tiêu số 1 (attack area 1) là siêu thị Tops. Y còn kể chi tiết rằng hôm đó y đếm số người da đen ra vào chợ để mua thực phẩm là 53 người, cũng như về việc y thực tập bắn súng từ trên xe và gắn máy quay phim để trực tiếp truyền hình (livestream) cuộc tấn công lên mạng xã hội Twitch.

Tin tức cho biết Payton Gendron vừa mua cây súng bán tự động Bushmaster XR-15 hồi đầu năm nay, tại tiệm Vintage Firearms ở Endicott, New York. Ông chủ tiệm Robert Donald nói rằng đã nộp hồ sơ xin mua súng của y để kiểm tra lý lịch, nhưng kết quả không cho thấy có điều gì trở ngại. Điều đáng chú ý là chỉ mới vài tháng trước đó, vào tháng 6 năm ngoái, Gendron đã bị Cảnh Sát tiểu bang điều tra và yêu cầu giám định tâm thần. Nhưng sau một ngày rưỡi, y được cho ra khỏi bệnh viện, và cũng không bị cơ quan công lực tiếp tục theo dõi. Vào thời gian đó Payton Gendron chưa đầy 18 tuổi và còn đang theo học bậc trung học. Trường Susquehanna Valley Central High School báo cáo với Cảnh Sát là Gendron có lời nói mang tính chất hăm dọa, cụ thể là khi được giáo viên hỏi về dự tính tương lai nhân dịp sắp tốt nghiệp, y trả lời “giết người rồi tự sát”.

Bản tin thông tấn AP cho biết Payton Gendron sống cùng cha mẹ và hai em trai ở thị trấn Conklin. Vợ chồng ông Paul Gendron và Pamela Gendron đều là kỹ sư làm việc tại Bộ Giao Thông tiểu bang New York, và những người cùng khu phố cho biết sinh hoạt của họ cũng bình thường như mọi gia đình khác, không có gì đặc biệt.

Vụ bắn giết ở Buffalo hôm 14 tháng 5 không khỏi khiến người ta liên tưởng đến nhiều vụ thảm sát gần đây, như vụ 9 giáo dân da đen bị bắn chết trong một nhà thờ ở Charleston (South Carolina) năm 2015, vụ 11 người bị bắn chết trong một giáo đường Do Thái ở Pittsburgh (Pennsylvania) năm 2018, và vụ tấn công tiệm Wal-mart ở El Paso (Texas) năm 2019 mà 23 người chết đều là người gốc Châu Mỹ La Tinh.

Những vụ thảm sát này đều có liên quan đến hận thù chủng tộc. Hung thủ Dylann Roof đăng trên mạng một tuyên ngôn về chủ thuyết da trắng thượng đẳng trước khi xả súng bắn chết 9 giáo dân da đen ở Charleston. Hung thủ Robert Bowers viết tin nhắn trên mạng gọi những người tỵ nạn được giáo hội Do Thái Giáo giúp đỡ là “bọn xâm lược” trước khi tấn công vào giáo đường Tree of Life ở Pittsburgh. Hung thủ Patrick Crusius đăng tuyên ngôn của chủ thuyết da trắng thượng đẳng chống lại “cuộc xâm lược của người nhập cư gốc Hispanic” trước khi xả súng vào tiệm Wal-mart ở El Paso; đồng thời Crusius còn nhắc đến cuộc tấn công bên Tân Tây Lan (New Zealand) hồi đầu năm 2019, khi hung thủ Brenton Tarrant bắn chết 51 người trong hai nhà thờ Hồi Giáo ở Christchurch.

Hồi năm ngoái tổ chức phi chính phủ Liên Đoàn Chống Phỉ Báng (The Anti-Defamation League) trích dẫn phúc trình của Cơ Quan FBI cho thấy con số những vụ tấn công do hận thù chủng tộc ở nước Mỹ trong năm 2020 đã tăng thêm 6% (7,759 vụ, so với 7,314 vụ trong năm 2019 và 7,783 vụ trong năm 2008). Vẫn theo phúc trình của FBI thì các vụ tấn công nhắm vào người da đen đã gia tăng tới 43% (từ 1,930 vụ tăng lên 2,755 vụ), và các vụ tấn công nhắm vào người Á Châu từ 158 vụ tăng lên 274 vụ.

“CHỦ THUYẾT DA TRẮNG THƯỢNG ĐẲNG LÀ THUỐC ĐỘC”

Sáng Chủ Nhật, khi nói về vụ thảm sát ở Buffalo buổi chiều hôm trước, Tổng Thống Joe Biden kêu gọi dân chúng đoàn kết để “chúng ta cùng nhau góp sức đối phó với sự thù ghét mà cho tới nay vẫn còn là vết nhơ trong tâm hồn nước Mỹ”.

Qua ngày Thứ Ba 17 tháng 5, Tổng Thống Biden cùng Đệ Nhất Phu Nhân tới Buffalo để chia buồn với gia đình các nạn nhân vụ thảm sát. Sau đó khi tiếp xúc với các giới chức chính quyền địa phương và cơ quan truyền thông, ông đưa ra những lời phát biểu đầy xúc động và mạnh mẽ hơn nhiều. Gọi chủ thuyết da trắng thượng đẳng là “thuốc độc”, ông kêu gọi mọi người “cùng nhau bác bỏ sự dối trá của thuyết thay thế” mà những kẻ như nghi phạm Payton Gendron bị tiêm nhiễm và đang tiếp tay quảng bá. Theo ông thì những kẻ đầy lòng hận thù đó chỉ là thành phần thiểu số, và “bây giờ là lúc tất cả chúng ta, thuộc mọi chủng tộc, mọi thành phần xã hội, chúng ta phải nói lên tiếng nói của đa số” để bác bỏ thuyết âm mưu đó. Cũng theo ông, vụ bắn giết này “đơn giản và rõ ràng là hành động khủng bố nội địa, nhân danh một lý thuyết xấu xa để khích động hận thù”.

Tổng Thống Biden phát biểu thêm: “Tôi lên án những ai gieo rắc lời dối trá để tranh đoạt quyền hành và ưu thế chính trị hoặc để mưu cầu lợi lộc. Ngay giờ phút này nền dân chủ của nước Mỹ đang gặp nguy cơ chưa từng thấy. Có những người làm bộ yêu nước Mỹ mà chẳng hiểu gì về nước Mỹ đang châm ngòi tiếp sức cho hận thù và sợ hãi. Nhưng tôi cam kết với quý vị, cái ác không thể nào chiến thắng, hận thù không thể nào chiến thắng, và nước Mỹ không có chỗ đứng cho chủ thuyết da trắng thượng đẳng”.

Giới truyền thông ghi nhận rằng qua những lời phát biểu này, Tổng Thống Biden muốn nhấn mạnh đến tầm mức tác hại của “thuyết thay thế” hơn là nhắc nhở đến nhu cầu kiểm soát súng đạn. Tuy nhiên khi trả lời câu hỏi của báo chí về vấn đề này, ông nói thêm là trước tình trạng các vụ bạo động bằng súng đang gia tăng, Quốc Hội nên thảo luận để đưa ra dự luật bổ sung nhằm siết chặt kiểm soát súng đạn, cũng như cần có biện pháp đối phó với hiện tượng khích động bạo lực qua mạng Internet.

Trước đó Chủ Tịch Hạ Viện Nancy Pelosi và Thượng Nghị Sĩ Chris Murphy cũng đã đưa ra lời phát biểu tương tự, với hy vọng rằng sau vụ thảm sát ở Buffalo, lưỡng viện Quốc Hội sẽ sớm thông qua luật liên bang nhằm chấn chỉnh các quy định hiện hành về thủ tục kiểm tra lý lịch người mua súng, không để cho những kẽ hở đưa tới hậu quả tai hại như trường hợp nghi phạm Payton Gendron. Tuy nhiên thực tế có lẽ không đơn giản như vậy, vì chưa có dấu hiệu nào cho thấy hai đảng Dân Chủ – Cộng Hòa sẽ đạt được một thỏa hiệp liên quan đến quyền sở hữu súng đạn, và tình trạng phân cực chính trị sẽ còn tiếp tục gây trở ngại cho những nỗ lực bảo vệ sự an toàn của người dân trong sinh hoạt xã hội thường ngày.

Phố Nhỏ Online tổng hợp từ các nguồn: AP, Reuters, ABC, CBS, NBC ngày 19/5/2022

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*