Một Lời Xin Lỗi

Thu năm 1990, nhóm tôi gồm sáu người được hãng General Dynamics (GD) ở Dallas, nay là Lockheed, gửi qua Nhật để huấn luyện các kỹ sư Nhật cách tính toán bảo trì máy bay chiến đấu cơ F16. Bốn nhân viên người Mỹ trong số chúng tôi ký với hãng sẽ ở lại Nhật làm 2 năm. Tôi chỉ qua một tháng. Người còn lại là Mỹ gốc Đại Hàn, thông thạo tiếng Nhật, cũng chỉ ký ở lại làm 6 tháng.

Năm đó cũng là năm kỷ niệm 45 năm hai quả bom nguyên tử bỏ xuống hai thành phố Hiroshima và Nagasaki. Các đài TV của Mỹ đánh hơi được người Nhật tổ chức lễ truy điệu rất quy mô nên gửi nhiều phóng viên qua Nhật làm phóng sự. Phóng viên nổi tiếng nhất của đài NBC là Tom Brokaw bay qua Tokyo để phỏng vấn Thủ Tướng Nhật Bản. Ông Thủ Tướng trông rất thư sinh nhưng ăn nói hung hăng vô cùng. Ông đòi tổng thống Mỹ phải qua Nhật, tới đền thờ những người dân vô tội đã chết qùy thắp nhang xin lỗi chứ không chỉ gửi thư qua xin lỗi và phóng viên qua hỏi lung tung.

Nhân viên gốc Đại Hàn thông dịch cho chúng tôi trong khách sạn rồi kể cho chúng tôi chuyện do người thân của anh ta nói lại những gì lính Nhật đã làm ở Đại Hàn năm xưa. Nhật Hoàng khi đó không có đủ tiền trả lương nên thưởng cho lính Nhật tự do muốn làm bất cứ gì trong 10 ngày mà không bị xử phạt. Những cuộc giết người, cướp bóc, hãm hiếp đã xảy ra khắp mọi góc trong nhiều thành phố ở Đại Hàn khủng khiếp tới độ không có ngòi bút nào có thể tả xiết được.

Cách sắp xếp làm việc của người Nhật thập niên 90 như trong quân đội. Ông sếp lớn ngồi đầu một cái bàn thật dài. Hai bên là các kỹ sư theo cấp bậc ngồi hai bên dọc theo bàn. Hai cái bàn nhỏ đặt sau hai góc phòng cho hai cô thư ký phụ giúp mang giấy tờ, trà hay cà phê cho các nhân viên. Hai bên bờ tường có treo nhiều tấm bảng nhỏ cho từng nhân viên ghi chú mỗi khi muốn rời khỏi bàn đi vệ sinh, nghỉ giải lao, hay nghỉ ngang vì có công chuyện riêng…

Ngày đầu tiên thấy cách sắp xếp chỗ ngồi làm việc tôi bất mãn, cự ngay với ông sếp Nhật. Tôi đòi phải có chút riêng tư để mỗi lần chúng tôi chỉ cho hai, ba nhân viên của ông chứ không thể nói trước cả nhóm hơn ba chục mạng. Thấy ông ngần ngừ, tôi dọa thêm chúng tôi sẽ về lại Mỹ và nói hãng mở lớp ở Mỹ. Ông nói chuyện với hãng rồi hứa với chúng tôi sẽ có hai phòng cho sáu chúng tôi ngồi riêng làm việc vào tuần tới.

Ngày hôm sau, ông mang tờ báo có hình ông Thủ Tướng và phóng viên Tom để một góc bàn, cố ý cho chúng tôi thấy. Chúng tôi im lặng tới trưa, ông mới lên tiếng hỏi: Nghĩ sao về hai trăm ngàn người dân Nhật vô tội chết.

Tôi hỏi lại: Ông nghĩ sao khi hai triệu người dân VN vô tội chết đói năm 1945 vì lính Nhật không cho dân miền Bắc trồng gạo mà bắt phải trồng đay. Trong khi đó miền Nam dư gạo thì cũng bị chính quân Nhật tịch thu hết và cấm mang gạo ra Bắc cứu đói.

Tôi hỏi tiếp: Ông nghĩ sao về cái chết từ từ vì đói và nằm cả mấy ngày nhìn xác vợ con mình thối rữa sẽ khủng khiếp và đau khổ ra sao so với cái chết tức thời vì bom nguyên tử.

Ông im lặng. Cả nhóm ông cũng im lặng.

Những ông Thủ Tướng sau thấu hiểu hơn nhiều khi nói về hai trái bom nguyên tử. Chính vì bị hạn chế xây dựng quân đội và ngân sách cho quốc phòng của Liên Hiệp Quốc trong 50 năm sau đại chiến đã giúp cho dân Nhật dồn mọi nổ lực lẫn tiền của vào kinh tế để đưa Nhật Bản thành cường quốc hôm nay.

Dân Mỹ cứ bị è cổ ra đóng thuế để lính Mỹ tới Nhật gìn giữ an ninh quốc gia trong 75 năm qua.

Cha ông họ đã gây tội ác nên phải lãnh lấy hậu quả trong chiến tranh nhưng con cháu họ lại được hưởng quá nhiều lợi nhuận.

Cha ông Việt Nam chúng ta sống rất đạo đức, hiền lành, không hề gây bất cứ tội ác nào mà cũng phải lãnh hậu quả chết gấp mười lần và chúng ta chưa hề nhận được một lời xin lỗi chính thức từ chính phủ Nhật.

Ngay chính các sử gia Nhật Bản cũng phải khâm phục: “Một nạn đói lớn như thế mà không hề xảy ra những hiện tượng mà những nơi khác có: Người không ăn thịt lẫn nhau, người nghèo không tranh đoạt lẫn nhau. Trái lại có rất nhiều giá trị đạo lý truyền thống của dân tộc được phát huy: Tình làng nghĩa xóm, dòng họ xã hội cưu mang”.

Vì đại dịch nên Thu những năm nay dân Nhật không tổ chức họp mặt truy điệu những người chết do bom nguyên tử trong đền thờ quốc gia. Hy vọng vì không đi lại, họ có thêm giờ cầu nguyện cho những người dân vô tội đã chết ở các nước khác.

Lê Như Đức
Ngày 17/6/2022
FB Trang Văn Chương Miền Nam